Auteur: Maks Schouten | Eindredacteur: Cas Welten
“Waarom ben ik niet zo?” Dat heeft iedereen wel eens gedacht wanneer ze op sociale media hebben gescrold. Dit heeft allemaal met zelfbeeld te maken. Maar wat zijn nou eigenlijk de feiten?
Sociale media hebben een grote invloed op jongeren en hoe zij naar zichzelf kijken. Dit komt vooral door het algoritme. Het algoritme bepaalt wat jij te zien krijgt door te kijken naar wat je liket of waar je lang naar kijkt. Dit kan consequenties hebben, bijvoorbeeld doordat je constant modellen of succesvolle jongeren te zien krijgt, waardoor je onzeker kunt raken.
Wat zegt de wetenschap?
Uit een enquête onder jongeren van 14 tot 21 jaar blijkt dat ruim 90 procent zich regelmatig vergelijkt met influencers of leeftijdsgenoten. De meeste jongeren besteden één tot vijf uur per dag aan sociale media en een derde zelfs meer dan zes uur. 66 procent van de jongeren geeft ook aan dat zij zich onzeker voelen wanneer ze een leeftijdsgenoot een auto of huis zien kopen, maar 89 procent zegt ook dat dit voor de meeste jongeren onrealistisch is. Dit laat zien dat zelfs als je weet dat iets onrealistisch is, het toch je eigen zelfbeeld kan aantasten.
Sociale media hebben ook veel invloed op hoe jongeren naar hun uiterlijk kijken. Dit is te zien doordat hoe meer jongeren online zijn, hoe sneller ze een cosmetische verandering willen doen. Dit geldt voor zowel meisjes als jongens.
Maar sociale media zijn niet alleen negatief. Ze kunnen ook helpen bij het maken van connecties en vrienden. Het kan je inspireren om je best te doen en jezelf te uiten. Dit zie je vaak bij minderheidsgroepen, die online vaker steun en een gemeenschap kunnen vinden. Tegelijkertijd ervaren zij online ook vaker haat en discriminatie. Sociale media kunnen dus zowel steun bieden als tegenwerken.
Persoonlijke ervaring
Mera (20) heeft zelf ervaren hoe sociale media haar zelfbeeld hebben veranderd. Sociale media speelden al een rol in haar leven toen ze twaalf was. Ze ging toen op Musical.ly, Instagram en Snapchat. Ze keek vooral naar bekende modellen zoals Monica Geuze, Taylor Swift en Hailey Bieber. “Die zijn hartstikke mooi en slank,” zegt ze. Hierdoor ging ze zichzelf met hen vergelijken.
Toen corona uitbrak, ging ze zichzelf meer vergelijken met influencers omdat ze altijd thuis zat en geen afleiding had van vrienden. Op haar vijftiende ging ze minder eten en bedacht ze smoesjes om maaltijden over te slaan. Soms ging ze meerdere keren per dag sporten, totdat ze op een dag bijna flauwviel.
Via Boei kreeg ze begeleiding om haar gevoelens te uiten. Hierdoor kon ze haar emoties en onzekerheden beter delen met haar vader en moeder. “Ik vind het fijn als hij dan ook met mij het gesprek aangaat, van: dat onzeker zijn is niet nodig en ik ben er voor je,” zegt Mera.
Nu gaat het beter met haar, maar ze heeft soms nog steeds moeite om complimenten over haar uiterlijk aan te nemen. Haar advies aan mensen die met hetzelfde zitten is: “Dat je niet alles moet geloven wat op sociale media wordt gezet. Er worden alleen fragmenten gedeeld waar mensen trots op zijn. Dus als ze een slechte dag hebben of zich niet goed voelen, plaatsen ze daar ook niks over.”
Wat wil de politiek doen?
De Tweede Kamer heeft de motie van D66 gesteund die een minimumleeftijd van 15 jaar voor sociale media wil invoeren. Het gaat hierbij niet om een direct verbod, maar om het instellen van een norm. D66-Kamerlid Hanneke van der Werf zegt dat verslavende algoritmes schadelijk zijn voor kinderen en dat ze slaap, concentratie en zelfbeeld beïnvloeden.
Het Europees Parlement pleit er ook voor dat er een minimumleeftijd van 16 jaar komt, en vanaf 13 jaar met ouderlijke toestemming.
Experts benadrukken wel dat kinderen ook de ruimte nodig hebben om zich online en offline te ontwikkelen, maar dat zij daarbij wel beschermd moeten worden.