Het begint vaak met een paar klikken. Nieuwe sneakers, een trui dat trending was op tiktok of die leuke oorbellen die eindelijk in de sale zijn. Betalen hoeft nog niet. “Koop nu, betaal later”, belooft de betaaloptie van diensten als Klarna en Riverty. Handig, snel en schijnbaar zonder risico.
Maar achter het gemak van uitstellen schuilt een groeiende zorg: steeds meer jongeren verliezen het overzicht over hun uitgaven.
Eén op de drie jongeren betaalt dus achteraf
Achteraf betalen, ook wel “Buy Now, Pay Later” (BNPL) genoemd, is in korte tijd een vast onderdeel geworden van online shoppen. Volgens een kortlopend onderzoek van Ipsos I&O in opdracht van de overheid maakt ruim 30 procent van de jongeren tussen 16 en 21 jaar gebruik van deze betaalmethode. Het lijkt zo logisch: eerst zien of het product echt bevalt, daarna pas betalen. Veel jongeren kiezen er ook voor omdat het product nog niet geleverd is, of omdat het gewoon beter uitkomt om later te betalen.
En toch blijkt uit hetzelfde onderzoek dat één op de zeven jongeren weleens te laat betaalt nadat ze gebruik hebben gemaakt van BNPL. In ongeveer één op de tien van die gevallen volgen extra kosten of een aanmaning. Wat begint als een klein bedrag, kan dus toch wel snel oplopen.
Jongeren financieel kwetsbaar
De financiële situatie van jongeren wordt slechter. Uit onderzoek van Deloitte en het Nibud blijkt dat in 2024 nog maar 12 procent van de jongeren financieel gezond is, terwijl dat een jaar eerder 18 procent was.
Veel jongeren verdienen weinig en hebben te maken met stijgende kosten voor wonen en leven. Daardoor zijn ze gevoeliger voor verleidingen zoals achteraf betalen, omdat ze het geld niet meteen hoeven te hebben.
Schulden stapelen zich soms snel op
Hoewel het totale aantal jongeren met geregistreerde betalingsachterstanden de afgelopen jaren is gedaald, zijn schulden onder jongeren nog altijd een maatschappelijk probleem. In 2024 hadden ongeveer 19.000 jongeren van 18 tot 25 jaar geregistreerde betalingsachterstanden.
Wanneer een rekening niet op tijd wordt betaald, volgen aanmaningskosten. Volgens schuldhulporganisaties kan zo’n schuld daardoor dus snel uitgroeien tot een serieus probleem.
Voor jongeren die nog weinig ervaring hebben met financiële zaken, of die nog niet goed met geld om kunnen gaan, kan dat een onverwachte valkuil zijn.
Ook minderjarigen gebruiken de diensten
Achteraf betalen mag officieel pas vanaf 18 jaar, maar deze regel wordt in de praktijk niet altijd nageleefd. Uit onderzoek blijkt dat 13 procent van de scholieren aangeeft gebruik te maken van achteraf betalen, ondanks de leeftijdsgrens. Volgens toezichthouder Autoriteit Financiële Markten deden minderjarigen in een eerder onderzoek zelfs 600.000 aankopen met achteraf betalen.
De leeftijdscontrole blijkt dus niet altijd waterdicht.
Strengere regels in aantocht
De snelle groei van BNPL-diensten zorgt inmiddels voor politieke discussie. Organisaties als het Nibud, de AFM en het Nederlands Jeugdinstituut waarschuwen al langer voor de risico’s. Vanaf 2026 worden de regels daarom aangescherpt. Aanbieders komen onder toezicht van de AFM en moeten beter controleren of gebruikers meerderjarig zijn én financieel in staat zijn om hun aankopen te betalen.
Het doel is duidelijk: voorkomen dat consumenten, en vooral jongeren, schulden opbouwen zonder dat ze zich daarvan bewust zijn.
Bewust omgaan met digitaal geld
Volgens experts ligt een belangrijk deel van de oplossing in financiële educatie. Jongeren moeten beter begrijpen hoe digitale betaalmethodes werken en welke gevolgen eraan kunnen hangen.
Achteraf betalen kan praktisch zijn, zolang het overzicht blijft. Maar zodra dat overzicht verdwijnt, verandert een simpele aankoop al snel in een rekening die pas weken later opduikt. En tegen die tijd is het geld vaak al ergens anders aan uitgegeven.
Verhalen, nieuws en blogs voor en door studenten
