Influencers zijn niet meer weg te denken van social media zoals Instagram, TikTok en YouTube. Veel jongeren volgen dagelijks hun favoriete influencer. Maar welke invloed hebben deze influencers eigenlijk op jongeren?
Wat zijn influencers?
Influencers zijn mensen die content maken op sociale media, met veel volgers en fans. Ze delen video’s en foto’s over hun dagelijks leven, mode, sport, eten of meningen. Omdat influencers als ‘normale mensen’ worden gezien, voelen jongeren zich sneller met hen verbonden. Hierdoor hebben influencers veel invloed op wat jongeren denken, doen en kopen.
Waarom volgen jongeren influencers?
Jongeren volgen influencers vooral voor merk en inspiratie. Influencers laten trends zien op het gebied van kleding, make-up en lifestyle. Ook geven ze soms tips of advies over sport, school of zelfvertrouwen. Veel jongeren zien influencers als een voorbeeld en willen soms op hen lijken. Door deze bewondering nemen jongeren sneller gedrag of meningen over.
Daarnaast brengen influencers veel tijd door op platforms waar jongeren ook actief zijn. Doordat jongeren vaak dagelijks op sociale media zitten, krijgen zij onbewust veel invloedrijke content te zien.
Positieve invloed van influencers
Influencers kunnen ook een positieve invloed hebben op jongeren.
Zo zegt Spencer (15): “MrBeast heeft mij laten inzien dat je niet alleen aan jezelf moet denken, maar er ook voor anderen moet zijn.”
Sommige influencers gebruiken hun bereik om belangrijke onderwerpen te bespreken, zoals mentale gezondheid, pesten of onzekerheid. Dit kan jongeren helpen om te beginnen te praten over deze onderwerpen en zich minder alleen te voelen.
Ook zijn er influencers die jongeren motiveren om te sporten, gezonder te eten of beter hun best te doen op school. Educatieve influencers geven bijvoorbeeld uitleg over schoolvakken of studievaardigheden. Hieruit kunnen jongeren inspiratie en hulp halen. Op deze manier kunnen influencers ook jongeren motiveren en helpen bij hun ontwikkeling.
Negatieve invloed van influencers
Toch is de invloed van influencers niet altijd positief. Veel influencers laten een ‘perfect’ leven zien met dure kleding, vakanties en een ideaal uiterlijk. Dit kan ervoor zorgen dat jongeren zich onzeker gaan voelen over zichzelf of hun leven. Ze vergelijken hun eigen leven met dat van influencers, terwijl dit beeld vaak niet realistisch is.
Daarnaast promoten influencers regelmatig producten. Dit is vaak reclame, maar niet altijd duidelijk aangegeven. Jongeren herkennen deze reclame soms niet en worden daardoor snel beïnvloed om dingen te kopen die ze eigenlijk niet nodig hebben. Dit kan leiden tot koopdruk en financiële problemen.
Bij 66 procent van de jongeren die influencers volgen, had dit gevolgen voor hun financiële keuzes. Dat blijkt uit onderzoek van het platform Wijzer in geldzaken onder ruim 1.000 jongeren tussen 16 en 19 jaar. Het onderzoek verschijnt in het kader van de Week van het geld. (NJi, 2024)
Bron: Influencer beïnvloedt geldkeuzes jongere
Dit onderzoek laat zien dat influencers een grote invloed hebben op het koopgedrag en de financiële keuzes van jongeren.
Ook kan het gedrag van sommige influencers een slechte invloed hebben. Denk aan roekeloos gedrag, ongezonde diëten of het normaliseren van (online) gokken en alcohol- en drugsgebruik. Jongeren kunnen dit gedrag overnemen zonder na te denken over de gevolgen.
Reclame en regels
Omdat influencers veel invloed hebben, zijn er regels opgesteld door de Nederlandse Reclame Code Commissie. Influencers moeten aangeven weer ze reclame maken, bijvoorbeeld met #ad of #samenwerking. Toch houden niet alle influencers zich hieraan. Vooral jongeren hebben moeite om reclame te herkennen, waardoor zij extra kwetsbaar zijn voor beïnvloeding.
Maakt u reclame op social media? U moet zich houden aan reclameregels. Als u een influencer (content creator) bent die regelmatig video’s post (vlogger), moet u zich registreren als u veel volgers heeft. (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland)
Bron: Reclameregels voor social media (influencer marketing)
Dit artikel toont aan dat de invloed van influencers zo groot is, dat hier zelfs officiële regels voor zijn opgesteld.
Organisaties zoals de overheid en media waarschuwen daarom voor de invloed van influencers en roepen op tot meer mediawijsheid andere jongeren.
Wat kunnen jongeren zelf doen?
Het is belangrijk dat jongeren leren om kritisch te kijken naar wat zij online zien. Niet alles wat influencer laten zien is echt of haalbaar. Door bewust om te gaan met sociale media en te weten dat influencers vaak betaald worden voor promoties, kunnen jongeren zichzelf beter beschermen tegen negatieve invloeden.
Ouders en scholen kunnen hierbij helpen door het gesprek aan te gaan over sociale media en influencers. Zo leren jongeren om hun eigen mening te vormen en niet alles zomaar over te nemen.
Conclusie
Influencers hebben een grote invloed op jongeren, zowel positief als negatief. Ze kunnen inspireren en motiveren, maar ook zorgen voor onzekerheid en koopdruk. Daarom is het belangrijk dat jongeren mediawijs zijn en en kritisch blijven kijken naar sociale media. Alleen dan kunnen influencers vooral een positieve rol spelen in het leven van jongeren.