Geschreven door Victoria Mabuaki
Misschien heb je er al eerder van gehoord: overconsumptie betekent dat mensen meer kopen dan ze daadwerkelijk nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan een oma met dertig sjaaltjes, een kind met acht Labubu’s of een tiener die naar de Kruidvat rent voor de nieuwste hype, terwijl de vorige nog ongeopend in de kast ligt.
Waarom gebeurt het?
Reclame en marketing spelen hierbij een grote rol. Niet alleen via tv-commercials, maar vooral door influencers die producten promoten met teksten als: “Ren naar de Kruidvat voor dit nieuwe serum!”, waarbij een #ad nauwelijks zichtbaar is. Vooral generatie Z lijkt hier extra gevoelig voor. Het is namelijk makkelijk om jongeren te laten geloven dat ze meerdere producten nodig hebben om gelukkiger of populairder te zijn. Onderzoek toont aan dat 85% van de jongeren minstens 1 influencer volgt en hierdoor wordt beïnvloed. 1 op de 4 jongeren geeft aan iets te kopen door de invloed van een influencer. De rede hiervan is om erbij te horen, of om status aan te tonen.
Daarnaast spelen impulsaankopen een grote rol. Een jas of wasmachine heb je nu eenmaal nodig, maar dat extra broek of die ene gadget zijn vaak overbodige aankopen. Juist die impulsieve keuzes dragen bij aan schade voor de aarde.
Verborgen impact
Veel mensen realiseren zich niet dat de grootste schade vaak al ontstaat bij de productie en het transport van goederen. Bijvoorbeeld bij een simpel katoenen T-shirt:
Voor de productie van katoen is veel land nodig. Hierdoor verdwijnen bossen en natuurgebieden.
Voor één katoenen T-shirt is maar liefst 2.700 liter water nodig – genoeg om één persoon 2,5 jaar van drinkwater te voorzien.
Zelfs digitale consumptie heeft impact. Het bezoeken van websites lijkt klein, maar elke klik veroorzaakt CO2-uitstoot. Eén paginaweergave zorgt gemiddeld voor 0,5 gram CO2. Voor een website met 100.000 bezoekers per maand betekent dat ongeveer 600 kilo CO2 per jaar – vergelijkbaar met een vlucht van 3.000 kilometer.
Gevolgen voor de aarde
- De gevolgen van overconsumptie zijn ernstig:
- Grondstoffen raken uitgeput (olie, metalen, katoen, enz.).
- Afvalbergen groeien, omdat veel producten vroegtijdig worden weggegooid.
- CO2-uitstoot neemt toe, zowel door productie als transport en zelfs digitaal gebruik.
In 2022 stootte de Nederlandse transportsector volgens het CBS 24 miljard kilo CO2 en andere vervuilende stoffen uit. Daarvan kwam 40% uit de luchtvaart en 26% uit vervoer over land.
Wat kun je zelf doen?
Gelukkig zijn er manieren om overconsumptie tegen te gaan:
- Koop alleen wat je nodig hebt en maak producten eerst volledig op.
- Kies duurzame alternatieven, zoals een metalen broodtrommel in plaats van plastic zakjes.
- Koop tweedehands of recycle, zodat producten langer meegaan.
- Wees bewust van je onlinegedrag
- minder klikken en streamen draagt ook bij aan een lagere CO2-uitstoot.
Minder spullen, meer toekomst.
Overconsumptie is schadelijk voor het milieu, de aarde en voor onszelf. Het zorgt voor verspilling, vervuiling en uitputting van grondstoffen. Toch kunnen we het verschil maken door bewuster te kopen, spullen langer te gebruiken en vaker te kiezen voor duurzame of tweedehands producten.
Samen kunnen we de impact verkleinen en bouwen aan een schonere wereld waarin de aarde minder belast wordt.