Wat begon als een vraag, bleek een verhaal over moed, geloof en verzet. De Arnhemse meubelhandelaar Piet Hoefsloot blijkt een belangrijke rol te hebben gespeeld in een van de eerste verzetsgroepen van Nederland: de Oranjewacht.
Na een bezoek aan het Oranjehotel in Scheveningen, de gevangenis waar veel verzetsstrijders hebben vastgezeten, ging een verre familielid van Hoefsloot op zoek naar zijn verhaal. Wat zij vond, was het verhaal van een man die bewuste keuzes maakte, en waarvoor uiteindelijk zijn leven gaf.
Eerste verzetsgroep van Nederland
Hoefsloot, geboren in 1893 in Arnhem, was vader van elf kinderen en stond bekend als een diepgelovige en principiële man. Als kapitein van de burgerwacht – een organisatie die sinds 1918 hielp bij het handhaven van de openbare orde – vocht hij in mei 1940 mee tegen de Duitse inval bij de Grebbeberg.
Toen Nederland zich overgaf en de burgerwacht werd verboden door de Duitsers, schoot Hoefsloot in actie. Al een maand na de inval, richtte hij de Oranjewacht op, een van de eerste verzetsgroepen in Nederland. Het doel was duidelijk: het wegjagen van de Duitsers, het bestrijden van de NSB en het terugbrengen van het Huis van Oranje, als het moet met geweld.
De Oranjewacht groeide snel, al helemaal na het samengaan met de groep van Dirk Folmer. Op deze manier kregen ze groepen in Arnhem, Utrecht, Nijmegen en Zwolle. Maar ook waren er leden in Amsterdam, Amersfoort, Apeldoorn, Bilthoven en Zeist. Hoefsloot verdeelde elke stad in vier wijken, iedere wijk had een eigen organisatie. Deze organisaties werden in groepen van zeven verdeeld, om de risico’s te beperken.
De meubelzaak van Hoefsloot speelde een grote rol in de organisatie, deze diende namelijk als opslagplaats voor het groeiend aantal wapens. Zelfs in zijn woonhuis lagen wapens en explosieven verborgen.
Arrestatie en gevangenschap
In december 1940 ging het mis. Na verraad en de vondst van lijsten met namen van verzetsleden, volgden arrestaties van tientallen leden van de Oranjewacht. Ook Hoefsloot werd opgepakt, in zijn eigen huis, en werd overgebracht naar het Oranjehotel in Scheveningen.
Daar zat hij onder zware omstandigheden gevangen: een kleine cel van twee bij drie meter, soms wel samen met acht andere gevangenen. Toch wist hij contact te houden met zijn familie. Op stukjes wc-papier schreef hij wat hij meemaakte, die hij verstopte in zijn was. Via zijn broer, die zijn was deed, kwamen deze briefjes bij zijn gezin. Deze zijn bewaard gebleven en hier is een boekje van gemaakt.
Wat opviel is dat Hoefsloot erin slaagde om zijn familie nog één laatste keer te zien. Dankzij goede banden met de Duitse directeur kreeg hij toestemming voor een ontmoeting op de binnenplaats. In februari 1942 kwamen ze allemaal één laatste keer samen. Dat moment werd vastgelegd op de enige foto waarop het hele gezin te zien is.
Fusillade
Tijdens het eerste proces in november 1941 kreeg Hoefsloot een gevangenisstraf, maar in juni 1942 volgde een tweede proces. De Duitse autoriteiten waren niet tevreden met de eerste uitspraak, zij wilden een harder signaal naar buiten brengen. Tijdens dit tweede proces kreeg Hoefsloot samen met 8 anderen, de doodstraf.
Op 8 juli 1942 werd hij getransporteerd naar Fort Rijnauwen. Een dag later werd hij samen met de acht andere verzetsstrijders gefusilleerd. Kort voor zijn dood schreef hij nog een brief aan zijn vrouw Riek, helemaal volgeschreven tot in de hoeken. De brief kwam pas na zijn overlijden aan.
De lichamen van de negen mannen werden gecremeerd en hun as werd naar Duitsland gestuurd. De familie moest een lege kist begraven. Pas jaren later konden ze zijn urn bij zijn begraafplaats neerzetten.
Nalatenschap
Aan het einde van de oorlog, tijdens de slag om Arnhem, werden het woonhuis en meubelzaak van de familie verwoest. Na de oorlog werd de meubelzaak toch nog voortgezet door de oudste zoon van Hoefsloot. Deze meubelzaak bestaat tot op de dag van vandaag nog.
Zijn verhaal is meer dan familiegeschiedenis. Het laat zien hoe één man, al vroeg in de oorlog, de keuze maakte om in verzet te komen. Met alle gevolgen van dien. Daarmee hoort Piet Hoefsloot bij de mensen die het verzet vorm hebben gegeven.