Stel je voor, je voelt je ongelukkig en hebt een therapeut nodig. Je pakt je telefoon en gaat gelijk naar je persoonlijke chatbot. Je chatbot is zo goed ontworpen dat hij precies kan vertellen waar je gevoelens vandaan komen en wat je zal helpen. Als dit allemaal zo simpel en toegankelijk is, hebben we dan nog wel menselijke therapeuten nodig? En wat zouden eventueel de negatieve gevolgen dan kunnen zijn?
De chatbots van tegenwoordig kunnen veel met je bespreken en je goed helpen, echter heeft het nog niet het inlevingsvermogen van een mens. Maar wat als AI dat straks ook kan? Hebben we dan eigenlijk nog wel psychologen en therapeuten nodig?
De ontwikkeling van chatbots
De eerste chatbot heette “ELIZA” en werd voor het eerst gebruikt in 1967, deze bot simuleerde gesprekken door het gebruiken van patroonherkenning. Hoewel het dus al best lang bestaat maakte Ai toch vooral veel ontwikkelingen in de jaren 20 van de 21e eeuw. Het grootste AI-platform namelijk Chatgpt was heel populair maar is pas gelanceerd in 2023, niet zo oud dus. De ontwikkelingen zijn nog lang niet klaar. Experts en ontwikkelaars zijn nog enorm veel bezig met het verbeteren en het maximaliseren van de skills van de chatbots en AI.
Verschil mens en chatbot
Ai kan al wat dingen overnemen van de mensen. Er zullen in de toekomst ook nog meer banen vervangen kunnen worden. Maar als het gaat om de psychologie dan is dat waarschijnlijk een heel ander verhaal. Als psycholoog heb je empathisch vermogen nodig, goed kunnen luisteren en meeleven in een ander. Die empathie missen de chatbots nog. Het is wel nodig voor het vak als je een emotionele band wilt creëren met de persoon die je helpt. De vraag is of het überhaupt wel haalbaar is om Ai dit vermogen op te leggen. Het kan simpelweg ook onmogelijk zijn voor de chatbots.
Wat zegt AI zelf?
Als je aan chatgpt vraagt wat een psycholoog moet kunnen komt dit eruit:
- Empathie
- Geduld
- Zelfreflectie
- Integriteit
- Betrouwbaarheid
- Emotionele stabiliteit
- Nieuwsgierigheid
- Flexibiliteit
Zo zie je dus dat Ai wel weet wat een psycholoog moet kunnen. Het kan het alleen nog niet. Opvallend is wel dat het echt bewust is en weet wat het moet kunnen.
Ai bij bepaalde dingen wel gebruiken?
Tegenwoordig wordt Ai al gebruikt door sommige psychologen. Het is handig om data over te zetten of bij sommige gevallen intake formulieren te maken. Maar zou er een grens zijn? Misschien kan Ai wel als een soort assistent gebruikte worden. Volgens de “American Psychological Assosiation” zijn psychologen niet te vervangen door Ai, maar op strategische manier handig om in te zetten. Ze hebben wel de feiten en de data die kunnen helpen bij bepaalde problemen. Als je dus een therapeut nodig hebt waar je gesprekken mee wilt voeren, dan zal de mens voor altijd de beste optie zijn vanwege de emotionele intelligentie, die een chatbot niet heeft.
AI is changing every aspect of psychology. Here’s what to watch for
Ai gebruiken bij kinderen?
Het NOS heeft een artikel geschreven over dat kinderen steeds vaker met AI gaan praten bij mentale problemen. Ze vertellen over hoe AI er altijd is. Bij psychologen moet je vaak wachten en zie je ze niet vaak. AI daarentegen kan elk moment gebruikt worden. Ook zeggen ze het fijner te vinden om met AI te praten, omdat dat minder confronterend zou zijn.
ChatGPT als hulp bij mentale problemen: ‘Liever AI dan therapie’
Misschien zou het wel werken bij kinderen, zij zijn natuurlijk opgegroeid met AI en vertrouwen het wellicht meer dan volwassene. Het idee dat je krijgt waarin je het wel verteld maar dat niemand erachter zou komen, zou misschien ook fijner kunnen aanvoelen voor jongvolwassene of kinderen. Het kan dus juist wel handig zijn voor jongeren om met AI in gesprek te gaan. Op langere termijn lijkt het wel beter om met je ouders of andere vertrouwenspersonen in gesprek te gaan.
Ontwikkeling in de Psychologie met AI
Er zijn meerdere wetenschappers bezig met het creëren van robots die gedrag kunnen aanvoelen of onveilige situaties te herkennen. Als robots straks empathie kunnen krijgen, waarom zou het dan niet lukken met AI. Het is een lang proces dat al lang gaande is. Het lijkt dus ook heel lastig te zijn. We hebben echter al zoveel uitgevonden en bedacht dus het zou niet gek zijn als het uiteindelijk wel lukt. We weten natuurlijk niet wanneer of hoe maar dat zullen we maar moeten afwachten. De chatbots maken al zoveel ontwikkelingen door dus wellicht is het wel gewoon een kwestie van tijd.
De toekomst
De grote vraag is natuurlijk hoe dit eruit zal zien. Misschien zijn er wel verschillende apps die je kunt gebruiken. Gaat het dan geld kosten of is het gratis? Waar gaat alle data naartoe? Hoe vaak zal het gebruikt worden, en gaan we misschien achteruit met zijn allen op emotionele vlakte? Of misschien helpt het juist wel en wordt het normaler om over je gevoelens te praten. Het zal misschien wel helpen om elke dag te praten hierover. Wat we weten is dat ze nog volop aan het ontwikkelen zijn, en voor ons is het nog afwachten wat de toekomst zal brengen.
Risico’s en conclusie
De risico’s zullen zeker ook aanwezig zijn, zo is de kans groot dat we steeds meer afhankelijk worden van AI. Kijk maar naar je telefoon, nu zou je je niet voorstellen hoe het is om geen telefoon te hebben, maar vroeger had je natuurlijk geen mobieltje. Ik denk dat hetzelfde gaat gebeuren met chatbots. We hebben het nu niet altijd nodig maar in de toekomst zullen we niet meer zonder kunnen. Dat zie ik zeker wel als een risico’s de mens zal steeds minder zelf hoeven te doen. Wat kan resulteren in luiheid. Al met al lijkt het me dus niet handig om alle psychologen te vervangen met chatbots.