Verlangen we in de toekomst nog meer naar erkenning?
Iedereen wil gezien worden
We plaatsen allemaal wel eens iets op sociale media. Wanneer ik zelf iets post, bijvoorbeeld op Instagram, merk ik dat ik steeds opnieuw de app open om te kijken hoeveel likes en reacties ik heb gekregen. Weinig reacties? Dan voelt dat onzeker. Veel positieve reacties, geeft juist een boost van waardering en bevestiging. Veel jongeren zullen dit herkennen.
Erkenning betekent dat je je gezien, gehoord en gewaardeerd voelt. Dat kan gaan over prestaties, maar ook over wie je bent en wat je voelt. Volgens psychologen is erkenning een basisbehoefte van de mens, net als veiligheid en sociaal contact. Toch lijkt die behoefte in deze tijd sterker aanwezig dan ooit. Door sociale media, prestatiedruk en onzekerheid zijn mensen vaker op zoek naar bevestiging van anderen. Ik sprak met schoolcoach Eefje over dit onderwerp. Ze werkt dagelijks met jongeren, en zij ziet die ontwikkeling ook.
“Vroeger was je wereldje best klein. Waar je woonde en met wie je omging was je referentiekader. Nu krijg je de hele wereld te zien.”
Dit roept de vraag op: wordt onze behoefte aan erkenning in de toekomst nog sterker, of leren we juist beter omgaan met de mening van anderen?
Waarom erkenning belangrijk is
Iedereen wil het gevoel hebben dat hij of zij ertoe doet. Dat iemand luistert, je serieus neemt of trots op je is. Erkenning gaat dus niet alleen over complimenten of succes, maar ook over begrepen worden, bijvoorbeeld bij moeilijke situaties of emoties. In het dagelijks leven zie je dat overal terug. Leerlingen willen waardering van docenten, werknemers willen dat hun inzet wordt gezien en vrienden willen zich gehoord voelen. Onderzoek laat zien dat positieve erkenning motivatie kan versterken en mensen zich beter kan laten voelen, omdat zij zich gewaardeerd voelen binnen hun omgeving. Het is dus heel menselijk dat we hier graag naar zoeken. Dat hebben we door de jaren heen altijd gedaan, maar wanneer wordt het te veel?
Sociale media
Sociale media speelt een enorme rol in dit alles. Platforms zoals TikTok, Instagram en Snapchat draaien om zichtbaarheid en reacties. Likes en volgers geven directe feedback en foto’s van hoe anderen leven zorgen dat je je snel gaat vergelijken.
“Als mijn Instagram-algoritme alleen maar mensen laat zien die toffe dingen aan het doen zijn en ik zit thuis op de bank, dan moet je wel sterk zijn om daar niet gevoelig voor te zijn.”
Iedereen is gevoelig voor vergelijking met anderen, maar vooral jongeren worden hierdoor geraakt. Terwijl zij nog bezig zijn hun eigen identiteit te ontwikkelen, worden ze dagelijks geconfronteerd met zorgvuldig geselecteerde beelden van het leven van anderen. Volgens het Trimbos-instituut heeft dit invloed op het zelfbeeld van jongeren. Op sociale media worden vooral positieve en perfecte momenten gedeeld, zoals vakanties en succesverhalen. Daardoor kan het lijken alsof anderen beter presteren, gelukkiger of populairder zijn, wat gevoelens van onzekerheid kan versterken.
“Ik ben daar helemaal niet gevoelig voor en het doet mij al iets.”
Sociale media maken de behoefte aan erkenning volgens haar niet alleen zichtbaar, maar versterken die ook actief.
“Je hebt een platform waar je de hele dag erkenning op kunt vragen. Daar draait sociale media eigenlijk om.”
Prestatiedruk
Ook op school en werk speelt erkenning een steeds grotere rol. Jongeren moeten niet alleen goede cijfers halen, maar ook nadenken over hun toekomst en zichzelf blijven ontwikkelen. Dit zorgt voor prestatiedruk. Op de werkvloer willen mensen niet alleen een goed salaris, maar ook waardering voor hun inzet. Onderzoek laat zien dat werknemers gemotiveerder zijn wanneer hun werk wordt erkend. Ook binnen maatschappelijke organisaties speelt dit. Uit onderzoek van de overheid blijkt dat veel sociale ondernemers vinden dat hun bijdrage onvoldoende wordt erkend door hun werkgevers, overheid en de samenleving.
Individualisering en onzekerheid
Daarnaast leven we in een individualistische samenleving waarin mensen vaker zelf keuzes moeten maken over studie, werk en identiteit. Dit geeft vrijheid, maar kan ook onzekerheid veroorzaken. Volgens Eefje speelt het enorme aantal keuzes hierin ook een rol. Jongeren zien online voortdurend nieuwe mogelijkheden, carrières en levensstijlen. Daardoor ontstaat sneller twijfel over hun eigen keuzes.
“Je gaat je afvragen of je wel de juiste keuzes hebt gemaakt.”
Wat gebeurt er als mensen te weinig erkenning krijgen?
Wanneer mensen te weinig erkenning ervaren, kan dat leiden tot onzekerheid, stress of een gevoel van buitensluiting. In sommige gevallen kan dit ook invloed hebben op mentale gezondheid. Volgens de Universiteit voor Humanistiek komt het gevoel van niet erkend worden vaak voor in verschillende contexten, zoals werk, familie en maatschappij. Mensen voelen zich dan niet serieus genomen of niet gehoord. Tegelijkertijd is erkenning niet altijd positief. Wanneer iemand volledig afhankelijk wordt van de goedkeuring van anderen, kan dat juist leiden tot onzekerheid. Het zelfbeeld hangt dan sterk af van externe bevestiging, zoals likes of reacties. Eefje herkent dit gevaar.
“Je kunt je er zo erg in verliezen dat je je afvraagt: wie ben ik zelf nog?”
Volgens haar gaan sommige mensen dingen doen voor online waardering in plaats van voor zichzelf.
“Mensen worden gestuurd om dingen te doen voor hun likes dan voor zichzelf. Dan moet je jezelf afvragen: had ik dit ook gedaan als ik het niet zou posten?”
Verandert onze behoefte aan erkenning in de toekomst?
Eefje verwacht dat de behoefte aan erkenning in de toekomst zal blijven bestaan en mogelijk zelfs groter wordt. Ook digitalisering en kunstmatige intelligentie kunnen ervoor zorgen dat werk en identiteit sneller veranderen, waardoor mensen meer behoefte krijgen aan bevestiging. Tegelijkertijd is er ook meer aandacht voor mentale gezondheid. Jongeren praten vaker over stress en prestatiedruk, en scholen besteden meer aandacht aan welzijn. Misschien verschuift erkenning daardoor: minder gericht op likes en cijfers, en meer op echte verbinding en begrip. Eefje hoopt dat jongeren in de toekomst minder afhankelijk worden van de mening van anderen, maar ze vreest dat het tegenovergestelde gebeurt als de invloed van sociale media blijft groeien.
“Je moet leren om erkenning van jezelf te krijgen.”
Toch blijft ze hoopvol.
“Ik hoop dat we over tien jaar terugkijken en denken: we hebben iets niet goed gedaan.”
Conclusie
Erkenning is een basisbehoefte van ieder mens. Iedereen wil zich gezien en gewaardeerd voelen. In de huidige samenleving is die behoefte zichtbaarder geworden door sociale media, prestatiedruk en onzekerheid.
Erkenning kan mensen motiveren en zelfvertrouwen geven, maar kan ook leiden tot afhankelijkheid en onzekerheid wanneer het te belangrijk wordt. De uitdaging voor de toekomst ligt daarom niet alleen in het krijgen van erkenning van anderen, maar vooral in het ontwikkelen van erkenning van jezelf. Tegelijkertijd groeit het besef dat echte erkenning niet alleen gaat over wat je doet, maar vooral over wie je bent.