Er is weer in Iran een oorlog. Khamenei is dood en Iran wordt gebombardeerd, Israël en meerdere Amerikaanse basissen in de regio worden gebombardeerd en meerdere Sjiitische groepen vechten mee. Maar hoe is het zover gekomen? Hoe is Iran geworden zoals het is?
De coup op Mossadegh
Operatie Ajax was de codenaam voor de operatie om de jonge democratie en de premier Mohammed Mossadegh in Iran omver te gooien met de hulp van MI6, British Petroleum (BP) en de CIA. Dit deden ze omdat Mossadegh de Iraanse olie-industrie had genationaliseerd waardoor de Britse olie-industrie de meerderheid van haar olieproductie verloor.
Het plan was als volgt: ten eerste een campagne in moskeeën, de pers en de straten om de populariteit van Mossadegh te ondermijnen. Ten tweede zouden royalistische militaire officieren het decreet overhandigen waarmee hij zou worden ontslagen. Als derde zouden menigten de straten overnemen en als laatste zou generaal Zahedi de nominatie van de sjah als premier accepteren.
De Sjah
Na de coup op Mossadegh is Iran met een ijzeren vuist geregeerd door de Sjah en zijn geheime politie de SAVAK die demonstranten die tegen de sjah protesteerden oppakte, mishandelde, vermoordde en ook verkrachtten zowel man als vrouw.
De Sjah is ook de “witte revolutie” begonnen om Iran te moderniseren en te verwesteren. Een belangrijk stuk hiervan waren de landhervormingen. De Revolutie was economisch succesvol, maar de kloof tussen arm en rijk werd wel groter en groter waardoor er veel armoede en corruptie in Iran kwam. Door de armoede waren er in de late jaren 70 bijna dagelijks protesten.
Islamitische revolutie
De Islamitische revolutie werd in de jaren van 1978/1979 gepleegd door meerdere groepen zoals de Moellahs en andere islamisten, Communisten en democraten die terug wilden naar de democratie. Ruhollah Khomenei was de onofficiële leider van de revolutie.
Op 1 april 1979 werd de Islamitische Republiek Iran uitgeroepen met als hoogste leider Ruhollah Khomenei.
Tijdens de revolutie was er ook een gijzelingscrisis bij de Amerikaanse ambassade die 444 dagen duurde. De bezetting van de ambassade werd gepleegd door Iraanse studenten omdat ze boos waren door de coup op Mossadegh. Ze hadden tientallen diplomaten en burgers gegijzeld en ze zouden hen vrijlaten als Amerika de Sjah die gevlucht was zou overhandigen aan de Iraanse staat.
Bestorming van de Amerikaanse ambassade in Tehran
Iran-Iraq oorlog
Irak viel op 22 september 1980 Iran aan omdat Saddam Hussein dacht dat Iran in een zwakkere positie zat door de Islamitische revolutie. De oorlog heeft honderden duizenden gedood. Irak gebruikte giftige gassen waar de chemicaliën uit Duitsland, Nederland en Amerikaanse bedrijven kwamen en werden gestuurd waardoor veel Iraanse soldaten en Koerdische burgers werden gedood.
De oorlog duurde tot 20 augustus 1988. kort na de oorlog, op 3 juni 1989, overleed Ruhollah Khomeini op 89 jarige leeftijd door een interne bloeding. Eerst zou Hoessein-Ali Montazeri de hoogste leider worden maar door zijn pro-westerse uitspraken en kritiek op de staat werd hij niet gekozen. Daardoor werd Ali Khamenei de nieuwe hoogste leider.
Heden
Sinds de Iran-Irak oorlog hebben de Moellahs meer macht te pakken gekregen. Ze hebben dissidenten zoals communisten, democraten en monarchisten opgepakt of vermoord. Er kwamen veel sancties vanuit Amerika en de EU vanwege de mensenrechtenschendingen en support aan meerdere groeperingen waaronder Hezbollah en Hamas.
Iran kent ook veel protesten zoals de “Iranian Green Movement” waar veel Iraniërs op straat gingen omdat ze wilden dat president Mahmoud Ahmadinejad afgezet zou worden omdat ze vonden dat de presidentiële verkiezingen oneerlijk waren.
Recentelijker waren er ook belangrijke protesten de “Women, Life, Freedom” beweging in 2022 na de dood van Mahsa Amini waar Iraniërs protesteerden tegen de verplichting van de hijab
Ook de protesten eind 2025 en begin 2026 die eerst begonnen door economische redenen en later zich uitgroeiden tot protesten tegen de staat. Tijdens beide protesten vielen er duizenden doden en werden er meerdere opgepakt door de politie.
Er was ook een tijdelijke twaalfdaagse oorlog tussen Israël en Iran tijdens de zomer van 2025 waar veel mensen overleden waaronder veel Iraanse ministers en generaals en in Israël vooral veel gebouwen geraakt werden.